SÖMÜRGE ÜRETİM TARZINDAKİ SINIF ÇELİŞKİSİNİN ANALİZİ 2.BÖLÜM
SÖMÜRGE ÜRETİM TARZINDAKİ SINIF ÇELİŞKİSİNİN ANALİZİ 2.BÖLÜM
0 Yorum
20-09-2021

Sömürge ilişkisini çelişkili bir birlik içindeki iki yapının ilişkisi olarak görmemiz, Marksizm- Leninizmin belirli bir ilkesine, yani yapısal bir birlik içindeki çelişkilerin eşit olmayan gelişiminin bilimsel-tarihsel kuralına dayanır. Bu kuralın, prensip olarak, Marx ve Lenin'e göre kapitalist sosyal yapı olan tek bir yapı içindeki çelişkilerin gelişmesiyle alınan forma uygulandığı açıklığa kavuşturulmalıdır. Öte yandan, bu kuralı, bir bütünü oluşturan kapitalist ve sömürgeci sosyal yapılar arasındaki çelişkiyi analiz etmek için teorik bir yöntem olarak kullanıyoruz. Okuyucularımız, bu kuralı iki yapı arasındaki ilişkiyi analiz etmek için kullanmanın geçerliliğini ve böyle bir ilişkinin özel mantığını gerçekten ortaya koyup çıkaramayacağını sorgulayabilir. Önceki analizimizi bunun için yeterli kanıt olarak görüyoruz. Bununla birlikte, bu konuda daha fazla açıklama talep etmek hem teorik hem de pratik düzeyde büyük önem taşımaktadır. Bazıları sömürge ilişkisini anlamak için bu kuralı kullanmamızı yanlış anlayabilir. Eşit olmayan kalkınma yasasını çağırırken, kapitalist ve sömürgeleştirilmiş ya da “azgelişmiş” ülkeler arasındaki yapısal birliği, iki sosyal yapıdan ziyade iki unsur arasında var olan gibi görüyoruz. Eğer durum böyle olsaydı, bu ülkeler arasında tanımladığımız birlik, toplumsal yapının gerçekliği düzeyinde mevcut olmazdı, daha ziyade soyut düşüncenin bir yapısı olurdu. Meselenin gerçeği, kapitalist ve sömürgeci yapılar arasındaki bu birliği, her bir yapıyı içsel, çelişkili gelişim çelişkilerini ortadan kaldıran ve her birini basit, soyut bir bütün ya da çelişkide basit, soyut bir rol oynayan bir öğeye indirgeyen bir tür düşünce yoluyla görmememizdir. Çelişkili bir bütüne böyle bir yaklaşım, belirli bir gerçekliğin ne kadar basit görünse de, sadece yanlış değil, gerçeklikten uzaktır. Bu, karmaşık özünü gizleyerek gerçekliği çarpıtan temelde yanıltıcı, ideolojik bir bakış açısıdır.
 
Bu yaklaşımı bilgilendiren Hegelci düşünce, çelişkinin kurucu kısımlarını, asla bir çelişki veya çelişkiyi somutlaştıramayan basit karşıtlara indirger. Bu nedenle Lenin, Hegelci çelişki formülasyonunu gerçekliğin özünden ziyade düşüncenin bir yansıması olarak tanımladı. Sömürge ilişkisi, bu basit çelişki kavramının ne kadar yanıltıcı olduğunu göstermektedir. Onu, sömürgeleştiren ve sömürgeleştirilmiş ülkeler arasındaki karmaşık çelişkiyi analiz etmek için bir mercek olarak kullanmak, bu çelişkiyi sadece “gelişmiş” ve “az gelişmiş” ülkeler arasındaymış gibi görünmesini sağlayacaktır. Kapitalist ve sömürgeci yapılar, her yapıda diğer yapının çelişkilerini belirleyen ve belirleyen iç çelişkilerinden sıyrıldıysa, ikisi arasındaki yapısal çelişki “gelişmiş ve az gelişmiş” arasında basit bir çelişki olacaktır. Bu formülasyonda, nedenler görünmez, çelişkiler ise metafizik hale gelir -sadece Tanrı ve burjuva kapitalist ideolojinin ustaca aldatıcı koruyucuları tarafından bilinen gizemli bir sır. Kapitalist ve sömürge yapıları arasındaki yapısal birliği, farklılaşma hareketinin yapılar olarak farklılaşmaları çerçevesinde gerçekleşen iki farklılaşmış yapıdan oluşan bir birlik olarak görüyoruz. Bu karmaşık farklılaşma hareketi aslında bir farklılaşma hareketi içindeki bir harekettir. Başka bir deyişle, her yapının belirleyici çerçevesi ve gelişimi, iki yapının birliği çerçevesi ile tanımlanır. Bir birlik içindeki farklılaşmanın hareketi de benzer şekilde karmaşıktır, çünkü evrensel bir yapısal çerçeve içindeki gelişiminde, her yapının sınırlarındaki farklılaşmanın hareketi ile tanımlanır. Bu yapıların tarihsel birliğinin gelişimindeki çelişkili hareketi karakterize eden bu karmaşıklık, burada yer alan çelişki katmanlarını yansıtmaktadır: Her belirli yapıda yapısal çelişkileri kapsayan temel çelişki vardır; sonra birlik içinde egemen bir yapının varlığının sunduğu karmaşıklık vardır ve son olarak, her yapıdaki çelişkilerin birliğinde, birincil çelişki olan baskın bir çelişki vardır.
 
Bu, sömürge yapısına özgü sınıf çelişkilerinin tarihsel gelişiminin önümüzdeki analizinde bize daha açık hale gelecektir. İki yapının birliğinde baskın bir yapının varlığı, yapının birliğinde baskın bir çelişkinin varlığının bu yapının çelişkilerinin gelişiminde çatışmanın temeli olması gibi, onların gelişiminde çatışmanın temelidir. Sadece Marksist düşünce, tarihsel gerçekliğin kalbinde çelişkinin karmaşık doğasını yakalar, çünkü Marksist çelişki -Hegelci çelişkiden farklı olarak- doğası gereği karmaşıktır. Marksist bir lens aracılığıyla sömürgeci ilişkinin incelenmesi kişisel bir seçim değil, bilimsel düşünce üzerine tarihsel gerçeklik tarafından zorunlulukla dayatılan bir şeydir. Karmaşık Marksist çelişkinin ışığında, sömürge ilişkisi bize, temeli bir tahakküm ilişkisi olan iki yapının birliği olarak görünür. Buradaki birlik, düz bir düzlemde var olan iki eşit yapı ile tek bir yapısal düzlem arasında değildir. Daha ziyade, gelişme sürecinde birincisinin ikincisine egemen olduğu kapitalist ve sömürgeci yapılar arasındaki bir birliktir. Bu çalışmanın ilk bölümünde gördüğümüz gibi, bu birliğin tarihsel gelişimi iki yapının bir diğerine benzediği bir hareket değil, daha çok birincinin ikincisini ürettiği sömürge yapıyı kapitalist yapıdan ayıran bir harekettir. Kapitalist ve sömürgeci yapıların birliğini geliştiren bu hareketteki farklılaşmanın temelinin, birincinin ikincisi üzerindeki tahakkümü olduğunu şimdi vurgulamak acildir. Bu tahakküm olmasaydı, tarihsel gelişme bir yapısal farklılaşma hareketi olmazdı. Bu farklılaşma hareketinin gerçekte birliğin gelişimi boyunca ortaya çıkan çatışma olduğunu açıklığa kavuşturmalıyız. İki yapının farklılaşmasının yapısal birliklerindeki eşitsizlik olarak tanımlanması, sömürgeciliği “az gelişmişliğin” nedeni olarak tanımlamanın teorik temelidir. Bu durumdaki nedenselliği yapısal olarak anlamalıyız, mekanik olarak değil. Başka bir deyişle onu gelişimi sırasında başka bir (sömürgeci) yapıyı üreten bir (kapitalist) yapı olarak anlamalıyız. Bu yapı tarihsel gelişimin birliği içinde diğer yapıyı kendi içine dâhil ederek
tahakküm kurar. Sömürgeci üretimi, oluşum ve oluş hareketinde kapitalist üretime doğru iten bu “yapısal nedenselliği” netleştirmek, bu çalışmadaki temel mücadelemizdir. Kapitalist yapının atası sömürge benzeri üzerindeki tahakkümü aslında kapitalist üretimin sömürge üretim üzerindeki tahakkümüdür bu bizim açımızdan açık olması gerek bir korelasyondur. İlk elde bu tahakküm dışarıdan ortaya çıksa da öyle değildir. Bu yapılar arasında farklılaşma olsa bile ya da daha doğrusu var olduğu için, hiçbir ayrım yoktur. Burada tahakkümden söz ederken, sömürgeleştirilmiş ya da “azgelişmiş” ülkelerdeki sömürge askeri üslerinin mevcudiyetinde görülen türden bir şeyi kast etmiyoruz, her ne kadar bu mevcudiyet, sömürgeci tahakkümün açık, şiddetli ve son derece tehlikeli bir biçimi olsa da. Burada vurgulamak istediğimiz gerçek tahakküm, sadece bu ve diğer sömürge tahakküm biçimlerinin temeli değil, aynı zamanda onların varlığını mümkün kılan şeydir. Kapitalist muadili ile birlik dışında var olamayan veya varlığını sürdüremeyen ayrı bir toplumsal yapı olarak sömürge yapısının kendisinin oluşumunda ve gelişiminde içkin olan tahakkümden bahsediyoruz. Kapitalist yapının sömürge yapısıyla birliği içindeki egemenliği, üretici güçlerin sömürge üretim tarzında geliştiği yapısal bir çerçevenin varlığında kendini gösterir; yani, sömürge üretim ilişkileri içinde, belirli sınıf ilişkileri olarak. Bu, “azgelişmiş” ülkeler üzerindeki sömürge egemenliğinin, bu ülkelerdeki sömürge üretim ilişkileri olan üretim ilişkilerinde miras kaldığını söylemektir. Gerçek sömürge egemenliği bu ülkelerin sömürgeciliğe bağımlılığının sömürge üretiminin toplumsal düzeninde temsil edilmesidir. Bu ülkelerde öncelikler askeri ya da iktisadiden birinde doğrudan ya da faal sömürge varlığı değil sömürge yapılarındaki özel sınıf ilişkilerinin içinde ortaya çıkar. Bu nedenle sömürgeciliğin doğrudan varlığının sona ermesini sömürgeciliğin sona ermesiyle ilişkilendirmek yanlıştır. Benzer şekilde, şu anki politik söylemimizin etrafında kıpırdanan “neo-sömürgecilik” kavramı doğru değildir. Çünkü sömürgeciliğin teorik olarak yanlış bir tanımlamasına dayanır ve ima eder. Sömürgecilik aslında sömürge ilişkisidir ve sömürge kuran güçlerin ortadan kalkması ile yok olmaz, varlığı, bu ilişkinin aldığı şiddet biçimlerinden yalnızca biridir. Aslında, sömürge ilişkilerinden “bağımsız” olunduğuna inanıldığında dahi, sömürgeciliğe bağımlılık, “bağımsız” “azgelişmiş” ülkede var olmaya devam eder. Açık konuşmak gerekirse, sömürgeciliğin sonu ileride göreceğimiz gibi bir özgürlük devrimi aracılığıyla yürürlüğe koyulan sömürge üretimden sosyalist üretime geçişe yol açan üretimin sömürge ilişkilerinin sona ermesine bağlıdır. Sömürgeciliğin faal ve kalıcı varlığı sömürgeleşmiş ülkeler bunu doğrudan tecrübe etse de doğrudan değildir. Bunun yerine, üretimin sömürge tarzında üretimin tarihsel gelişim güçleri bir toplumsal düzen olduğundan, sömürgecilik üretimin sömürge ilişkileri aracılığıyla var olur. Başka bir deyişle, sömürgeci toplumsal yapıya özgü sınıfların var olduğu biçimde somutlaşır. Bu sömürgeleşmiş ülkelerdeki sömürgeciliğin doğrudan sömürgeci kurallara tabi olsa da gerçek varlığının doğrudan olmadığı anlamına gelir. Bunun sebebi sömürgeciliği kendinde var olamaması ama üretiminde ve etkisinde var olmasıdır. Daha önceki bir argümanı yeniden ifade etmek gerekirse, ürettiği toplumsal yapıda, gelişme süreci boyunca farklılaşan bir yapı içinde var olur. Yapının özgünlüğü onun sömürgeciliğe bağımlılığının içinde uzanır. Bu tartışmada açıklığa kavuşturmak istediğimiz nokta sömürgecilik ve “azgelişmişliğin” bağlantısının yapısal nedenselliğidir. Bu belirgin nedensellik ilişkisi analiz etmeyi hala bitirmediğimiz sömürge ilişkisinin gerçeğidir. Şimdi özel bir sınıf yapısı olarak tanımladığımız sömürgeci toplumsal yapının ışığında bu ilişkiyi düşünelim. Sömürge yapının bir sınıf analizini yaparken teorik zorluk sadece sömürge yapının kapitalist yapıya göre özgünlüğü ve ayırt ediciliği değil aynı zamanda onu analiz eden Marksist düşünceyle olan kararlı ilişkisinden de oluşur. Bu analizde görünüşte eksik olan Marksist düşünce, sömürge yapısıyla gerilim içindedir. Sınıf yapısının Marksist analiz şemasındaki problem kapitalist yapının analiziyle yaratılır. Yine de, bu teorik şemaya kapitalist yapı ile yapısal bir ilişki içinde olsa da bir sınıf yapısı olarak sömürge yapıyı analiz ederken güvenmeliyiz. Bir birlik olarak gelişme hareketlerindeki iki yapı arasındaki farklılaşma, kapitalist yapıyı analiz etmek için oluşturulan bu teorik şemanın, sömürge sınıf yapısıyla kesinlikle kıyaslanamaz olduğu anlamına gelir. Sınıf analizi için tek araç olmasına rağmen, Marksist düşüncenin kendisi gerekli analizi gerçekleştirmenin önünde bir engeldir sanki. Ancak gerçek şu ki, Marksist düşünce ile sömürgeci gerçeklik arasında gördüğümüz gerilim, gerçeği ortaya çıkararak her zaman düşünceyi zenginleştiren diyalektik bir hareket olan bilgi üretim sürecinin kendisiyle zorunlu olarak birliktedir. Zorluk, bu teorik şemanın kendisini bir sınıf analizi aracı olarak sunduğu zorunluluk ile bu şema ile sömürge sınıf gerçekliği arasındaki ölçülemezlik arasındaki çelişkide yatmaktadır. Bu sürecin sömürge toplum yapısı analizimizde işlediğini görebiliriz. Bu yapının temel karakteri kurulu sosyal sınıflar arasında farklılaşma eksikliğidir. Örneğin, burjuvaziden proletaryaya burada sınıf bariyeri ayrımı yoktur çünkü bu iki ana sınıf arasındaki bariyer açıklıkla belirgin değildir. Sınıf farklılaşmasının olmamasının temel nedeni, bu sınıfların sömürgeleştirilmiş ülkelerdeki oluşumlarının tarihsel koşullarında yatar, ki bu aynı zamanda sömürge yapısının oluşumunun koşullarıdır. Farklılaşma eksiklikleri daha önce açmış olduğumuz bir konu olan biçimlenişleri sırasındaki tarihsel gelişimleridir.
 
Örneğin, sömürgeci burjuvazi -hatalı olarak “milli burjuvazi” denir- ithalat ve ihracat hareketindeki ekonomik faaliyeti tarafından tüketilen, sömürge sanayisini hammaddelerle donatan ve ürünlerini satan ticari bir burjuvazi olan tarihsel biçimi tarafından belirlendi ve hala belirlenir. Bu burjuvazinin gelişimi küresel sömürgeci iş bölümü tarafından yapılandırılmıştır. Onun ticari bir burjuvaziden finansal bir burjuvaziye gelişimin yörüngesi, sanayileşme aşamasından geçmeden bu sınıfı sömürgeci burjuvaziden ayırır. Sanayinin gelişiminin rolü -bu ülkede gerçek bir sanayiden bahsedebilirsek-  bir sonuç olarak sömürge yapının kısıtlayan düzeninde sınıf bariyerini aşamayan küçük burjuvazinin hizipleşmesinin sonucu tarafından ortaya koyulur. Bu sınıf durumu işçi sınıfın varlığına ve oluşumuna çarpmaya bağlıdır. Sömürgeci burjuvazinin gelişimi ve oluşumu -sömürge ilişkilerinin kendisinden dolayı- sanayileşme aşamasından geçmediğinden işçi sınıfındaki değişim ihtimali oluşumu boyunca bastırıldı. Belki de bu tür bir farklılaşma için çok dar bir marj olduğunu söylemek daha doğrudur; bu sayede işçi sınıfının, bir sınıf olarak farklılaşması yoluyla, temelde verimsiz bir küçük burjuvazinin bu üretken sektörüyle yüzleşecek bağımsız, eksiksiz bir varlık olarak oluşması zordu. Bu bizi, sömürge toplumsal yapıyı karakterize eden farklılaşmamış sınıf yapısı hakkında temel bir noktaya getiriyor. İşçi sınıfının (küçük burjuvaziyle) karşı karşıya gelmesinin, bir sınıf olarak ortaya çıkmasıyla gerçekleşen farklı tarihsel biçim, sömürge yapısında sınıf farklılaşmasının olmamasının kökenidir. Sömürge burjuvazisinin sömürgeci burjuvazi tarafından ticari-finansal bir sınıf olarak belirlenmesi gerçeği işçi sınıfının, sömürge toplumunda var olamayacağı düşünüldüğünde, Batı'da olduğu gibi kapitalist burjuvaziden ziyade küçük burjuvazinin üretici sektörüyle karşı karşıya kaldığı -anormal değilse de- belirli bir sınıf koşuluna yol açtı. Sömürge ilişkisi -kapitalist ve dolayısıyla metropoliten üretimin sömürge üretim üzerindeki tahakküm ilişkisi olarak- sömürge üretimin yapısını öyle bir şekilde belirledi ki, sınıf farklılaşması hareketini özgürleştirmek yerine onu dizginleyecek ve gerçekten de felç edecek hale geldi. Başka bir deyişle, sömürge toplumlarında sınıf farklılaşmasının işlediği çerçeve, sınıfların gelişimini zorunlu olarak farklılaşmamış bir yapıya yerleştirir. Bunun nedeni, sömürgeci üretimdeki üretim güçlerinin zorunlu olarak kapitalist üretimdeki üretim güçlerinin gelişimine bağımlı olmasıdır. Üretimin sömürge ilişkilerinin gelişim için bir çerçeve olarak şekil aldığı bu anda, kesinlikle gelişimlerini engelleyen özel bir yolla belirlenirler böylece kapitalist Batı’da gördüğümüz sınıf farklılaşmasını yaratırlar. Sömürge ilişkileri aracılığıyla tarımın gelişmesi, onu kapitalist üretime olduğu kadar ithalat ve ihracata da yöneltmesi bu koşulların gerçekleşmesini engelledi. Bu sonuca varırken, toplumsal yapının tarihsel gelişimine ilişkin genel bir Marksist kurala sadece başvururuz. Daha önce alıntıladığımız metinde belirtilen bu kural bir yandan üretim ilişkileri arasındaki benzerliğin varlığı diğer yandan verili üretim tarzındaki üretim güçlerinin gelişim seviyesidir. Bu kurala dayanarak, şunu söyleyebiliriz ki sömürge toplumdaki üretim güçlerinin gelişimi kapitalist toplumlardaki üretim güçlerinin gelişimine benzeyemez, yani onları özgürleştirmek için gerekli olan sanayi devrimini meydana getirecek şekilde gelişemezler. Başka bir deyişle, üretim güçleri yalnızca sömürgeci toplumsal yapıda yürütülen sınıf mücadelesinin farklı biçimi tarafından sömürge çerçevesi paramparça edilerek serbest kalabilir. Bu özel sınıf çatışması tartışmamıza geçmeden önce üretimin sömürge ilişkilerinin yapısındaki sınıfları ya da başka bir değişler sınıf olarak nasıl var olduklarını tanımlamamız gerekir.
 
Sömürge çerçeveyi farklılaşmamış bir yapı olarak tanımlarken sömürge toplumda sayısız sektör arasında özellikle sömürgeci burjuvazi ve emekçi halk sınıflarının geri kalanıyla arasında bariz eşitsizlikler olduğunu hiçbir şekilde inkâr etmiyoruz. Bu eşitsizlik zorunlu olarak sınıf farklılığını kurmaz, sınıf farklılığının olduğu kapitalist toplumdan daha fazla sınıf eşitsizliği görülse bile. Genel olarak konuşursak, bir yandan Hindistan ve Endonezya gibi sömürge toplumlarında görülen olağanüstü yoksulluk arasındaki karşıtlık diğer yandan gösterişli arabaları ve hizmetçileri olan gösterişli konaklar ise kapitalist toplumlarda bulunmaz. Bunun nedeni Marx’ın söylediği gibi toplumsal sınıflar arasındaki sınıf farklılaşması tüketim üzerinden belirlenmez, toplumsal tüketimi niteliksel ve niceliksel olarak belirleyen toplumsal üretim tarafından belirlenir. Bu nedenle sömürge toplumunun sınıf yapısı, sömürge üretimi düzeyinde ve yapısal çerçevesinde belirlenir. Bildiğimiz gibi, sömürge toplumdaki temel üretim temelde tarımsal-ticaridir. Dahası gelişimi, her zaman kapitalist sömürge üretimini takip eder ve onun bu üretime bağımlılığı sanayileşme aşamasından yoksun olmasıyla belirgindir. Ticari-finansal bir sınıf olarak sömürgeci burjuvazi böylece sömürge toplumunda sömürgeci muadilini temsil eden tüketici burjuvazidir. Sömürgeci burjuvazi açısından faal, bağımsız bir sınıf olmak imkânsız olduğundan, yalnızca temsil işlevi nedeniyle ayrı bir sınıf olarak belirlenmiştir. Sömürge toplumda hayatta kalması bağımsız bir sınıf, yani üretken bir burjuvazi olarak oluşumunu olanaksız kılan koşulların sürekliliğine bağlıdır. Bu, sömürge burjuvazisinin ancak başka bir sınıfı temsil ettiği sürece bir sınıf olduğu anlamına gelir. Bu imkânsızlık, sömürge yapıdaki sınıf farklılığının yokluğunun yapısal temelini sağlayan sömürge ilişkisinin bir sonucudur. Bu farklılaşmama sömürge toplumunun çeşitli hizipleri arasındaki böyle küstah farklılıkların temelidir. Görünüşte kendi içinde çelişkili, bu ifade sağlamdır, çünkü bir sömürge toplumunda gördüğümüz aşırı farklılıklar, üretim değil, yalnızca tüketim düzeyindedir (yani, her bir fraksiyonun tüketme yeteneği arasındaki farklılıklardır). Gerçekten de, bu farklılıkların keskin doğası, sömürge burjuvazinin üreten değil tüketen bir sınıf olarak yapısının bir ürünüdür.
 
Sömürge üretimi bir sanayileşme aşamasından yoksundur. Sonuç olarak, bu toprak genellikle sömürge toplumunda temel üretim araçlarını oluşturur. Bu tarımsal üretimin sanayi üretimine baskın olduğu anlamına gelir. Bu baskınlığa rağmen, üretimin ‘feodal’ ilişkilerinden bahsedemeyiz. Sömürge ilişkisinin aracılık ettiği tüm tarımsal üretimin (özellikle   'gelişmiş' sektörlerinin) temelde ihracata, yani sömürge kapitalist üretimine yönelik olması nedeniyle köylüler ve tarım sahipleri arasındaki bütün tarımsal üretim (özellikle ‘gelişmiş’ sektörlerindeki) ilişkisinin aracılık ettiği temel olarak ihracata yani sömürge kapitalist üretime yöneliktir. Tarımsal üretim, sömürge ilişkisinin sınırları içinde geliştiği için, tarımsal mülk sahipleri (örneğin Batı'da olduğu gibi) burjuvazinin ayrı bir feodal sınıfını oluşturmazlar, daha çok sömürge burjuvazisinin bir kesimini oluştururlar. Söylemeliyiz ki, bu çalışmanın ilk bölümünde tanıttığımız gibi ticari-finansal burjuvazinin bir fraksiyonudur. Sömürgeci üretimin yapısının farklı doğası, köylülerin (özellikle tarım işçilerinin) sömürünün, hatta aşırı sömürünün yükünü diğer sosyal sınıflardan daha fazla taşıması gerçeğinde bize açıkça görünür. Sömürge üretimin sömürge ilişkileri içinde gelişmesi ve doğrudan ihracata yönelik olmasından dolayı sömürge toplumda sömürgeciliğin temel sömürücü aracıdır. (Sömürge toplumunun ) köylüsü ile sömürgecilik arasındaki sömürücü ilişki dolaylıdır çünkü sömürge toplumda bu, ikincisinin sömürge burjuvazisinin sayısız fraksiyonu olarak adlandırılan temsili ile işletilir.
 
MEHDİ AMEL 2.BÖLÜM (SON)

YORUM GÖNDER

ZİYARETÇİ YORUMLARI

BENZER KONULAR

EN GÜZEL YOLDAŞLARI ANARKEN

TARİHİ 15 AĞUSTOS ATILIMI ve YARATTIĞI SONUÇLAR

ZAFERE GİDERKEN TOPLUMSAL BİRLİK ANI

MEŞRU SAVUNMA NEDİR?

15 AĞUSTOS ATILIMI KÜRDÜN ÖZGÜR TARİH YAZIMIDIR

ÖNDERLİK GERÇEKLİĞİ

15 AĞUSTOS DESTANI VE KAHRAMAN EGÎT GERÇEKLİĞİ!

ZİLAN BİR FEDAİ GELENEĞİDİR

KDP, TC’NİN SAHADAKİ FAAL KONTRA JİTEMİDİR

ÖNDERLİKSEL PARADİGMANIN ZAFERİ

KÜRT İSYANLARI VE İÇ İHANET

ULUSLARARASI CEZA MAHKEMELERİNDE SAVAŞ SUÇLARI

PKK İRADELEŞEN VİCDANIN HAKİKAT KILAVUZUDUR

BARIŞ GÖRÜŞMELERİ VE TASFİYE SÜRECİ

TALİBAN - AFGANİSTAN

ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ ROMA STATÜSÜ

ORTADOĞU'DA ÇÖZÜM ARARKEN

VARLIĞIMIZIN TEMİNATI TOPLUMSAL ÖZ SAVUNMA BİLİNCİDİR

ÖNDERLİK PARADİGMASI - ORTADOĞU

BİLGE ÖCALAN BİZLERİ TOPLUMSAL ÖZ SAVUNMAYA ÇAĞIRIYOR

HAKİKAT ARAYIŞI OLAN GENÇLİĞE!

YAŞANAN ŞAHADETLERİ DOĞRU ANLAMLANDIRABİLMEK

HER HAKİKAT ARAYIŞI, HAKSIZLIĞA KARŞI MÜCADELE İLE BAŞLAR

DÜNDEN BUGÜNE AÇLIK GREVLERİ

ZİMANEK

YİĞİTLİK YÜREK İŞİDİR! 

ÖZE YABANCILAŞMA VE İNSANİ DUYARLILIKLAR ÜZERİNE

KÜRT HALKINA KARŞI ULTRA FAŞİZMİN DARBE DİNAMİĞİ DEVREDEDİR

GERASİMOV DOKTRİNİ NEDİR?

OTONOM MÜCADELE-SAVAŞ DÖNEMİ

TÜRKİYE'NİN DİRİ FAŞİZM BELLEĞİ KÜRT HALKINA BİLENİYOR

PKK ÖZGÜRLEŞTİREN BİR ÖZ DİRENİŞ HAKİKATİDİR

DÜŞMAN BİLİNCİ ve DÜŞMANA ÖFKE

ULRİKE MEİNHOF: SİLAHLANMAYAN ÖLÜR, ÖLMEYENLERSE CANLI CANLI CEZAEVLERİNE GÖMÜLÜR

KLASİK SİYASAL AKIMLAR VE DEMOKRATİK TOPLUMCULUK

MAKRO TARİH OLARAK ANNALES F. BRAUDEL VE ABDULLAH ÖCALAN (1. BÖLÜM)

F. BRAUDEL  A. ÖCALAN MEKAN-ZAMAN-SÜRE KAVRAMLARI (2. BÖLÜM)

TEMSİLİ DEMOKRASİ

AFGANİSTAN: KAZANAN KİM KAYBEDEN KİM?

DERSİM'İN TESLİMİYETİ SEÇEN ÇOCUKLARI

DEĞERLER AŞINMASINI ÖZGÜR BİR RUHSAL DİRENİŞ DURDURUR

İMRALI DEMOKRATİK DİRENİŞ ÇİZGİSİ NEYİ İFADE EDİYOR

ŞEHİT CİHAN'I HATIRLAMAK

ISIS started? Turkey attacks Yezidis in Iraq

ÖZEL SAVAŞ TROLLERİNE KARŞI APOCU İDEOLOJİK REFLEKS

ATEŞKES VE ÖCALAN'I SAVUNMAK

TARİHİ TOPLUMSALLIĞIN İSYANI OLARAK HALKLAR ÖNDERİ ÖCALAN

''ADIM ABDULLAH''

AVRASYACI KLİĞİN PKK DÜŞMANLIĞINI DOĞRU KAVRAMAK

ULUS-DEVLETCİLİK VE TOPLUMCULUK

KANLI TOPRAKLARDA BARIŞI YEŞERTEN BİLGE

MİLLİYETÇİLİKTEN DEMOKRATİK ULUSÇULUĞA

DEMOKRATİK SİYASET: TARİHSEL KÖKEN -2-

DEMOKRATİK SİYASET: TARİHSEL KÖKEN -1-

PKK'NİN TASFİYESİ KONSEPTİ - ORTADOĞU

KİTLESELLEŞEN BİR ANTİFAŞİST SOKAK MÜCADELESİ SÜRECİ KARŞILAR

YEREL DEMOKRATİK YÖNETİMLER

DEVLETSİZ YAŞAMAK MÜMKÜN MÜ?

İKTİDAR VE GÜÇ

BİREY TOPLUM ÇELİŞKİSİ VE SÖMÜRGE KİŞİLİK GERÇEKLĞİ (1.BÖLÜM)

BİREY TOPLUM ÇELİŞKİSİ VE SÖMÜRGE KİŞİLİK GERÇEKLİĞİ (2.BÖLÜM)

KUANTUM FİZİĞİNİN SİYASET BİLİMİNE UYARLANMASI (GİRİŞ)

ÖZGÜR YURTTAŞ HAREKETİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ

KÜRTLER VE İHANET

AFGANİSTAN ÜZERİNE

BiREY TOPLUM ÇELİŞKİSİ  VE SÖMÜRGE KİŞİ  GERÇEKLİĞİ (3.BÖLÜM)

“TC JİTEMİ KDP’NİN KÜRDİSTAN DEVRİMİNİ GASP ETME PLANI”

GERÇEK AŞK NEDİR 

KUANTUM FİZİĞİNİN SİYASET BİLİMİNE UYARLANMASI (1.BÖLÜM)

MANKURTLAŞAN TÜRK SİYASETİNİN ÇÖKÜŞÜ

KOMÜNALİTE ÜZERİNE

TÜRKİYE'DE ULUS-DEVLET VE DEMOKRATİK ULUSLAŞMA SÜRECİ -1-

KUANTUM FİZİĞİNİN SİYASET BİLİMİNE UYARLANMASI 2.BÖLÜM

TÜRKİYE'DE ULUS-DEVLET VE DEMOKRATİK ULUSLAŞMA SÜRECİ -2-

KUANTUM FİZİĞİNİN SİYASET BİLİMİNE UYARLANMASI (3.BÖLÜM)

KUANTUM FİZİĞİNİN SİYASET BİLİMİNE UYARLANMASI (4.BÖLÜM)

TÜRKİYE'DE ULUS-DEVLET VE DEMOKRATİK ULUSLAŞMA SÜRECİ -3-

BAYRAK VE ÇOCUK

KUANTUM FİZİĞİNİN SİYASET BİLİMİNE UYARLANMASI (SONUÇ )

HERKESİN BİLDİĞİ 'SIR' DEĞİLDİR! 

MODERNİTENİN  BİTMEYEN PROJESİ: TALİBAN

PKK’NİN GÖRKEMLİ DEVRİM ÇAĞINDA DİRENİŞLE NEWROZLAŞMAK

DEHAKLAŞAN İLKEL MİLLİYEÇİLİK EN TEHLİKELİ İDEOLOJİDİR

ERBİL SEMALARINDA KAMİKAZE DRONE OYUNLARI

TOPLUMSAL YOZLAŞMANIN PANZEHİRİ GENÇLİK ÖNCÜLÜKLÜ DİRENİŞ ve ÖZ SAVUNMADIR! 

ÇALIŞMALARIMIZDA YANLIŞ SİYASALLAŞMALAR

MEŞRULUĞUN KAYNAĞI: AHLAKİ VE POLİTİK TOPLUM

KAPİTALİZM DÜNYANIN SONUDUR

DEMOKRATİK MODERNİTE EKSENİNDE İDEOLOJİK YERELLEŞME (1)

AHLAKİ VE POLİTİK GÖREVLER

İMRALIDA GUANTANAMO ÖZEL NATO HUKUK REJİMİ UYGULANIYOR

SANATÇI HİSSİ SAVAŞÇI HİSSİ

DEMOKRATİK MODERNİTE EKSENİNDE İDEOLOJİK YERELLEŞME (2)

IRAK SEÇİMLERİ ÜZERİNDE TÜRKİYE GÖLGESİ VE GÜNEY PARADOKSU

MUHTEŞEM YALNIZLIK VE BİZ !

AHLAKİ VE POLİTİK TOPLUM BOYUTU (DEMOKRATİK TOPLUM)

DEMOKRATİK MODERNİTE EKSENİNDE İDEOLOJİK YERELLEŞME (3)

DEVRİMCİ KÜLTÜR ve AHLAK (1. BÖLÜM)

DEVRİMCİ KÜLTÜR ve AHLAK 2.BÖLÜM

HEVAL ŞÜKRÜ'YÜ  UĞURLARKEN

''SOSYALİZMİN KÜRESEL YÜKSELİŞİNDE PKK'NİN ÖNCÜLÜK ROLÜ''

SÖMÜRGE ÜRETİM TARZINDAKİ SINIF ÇELİŞKİSİNİN ANALİZİ 1.BÖLÜM

ANLAM YÜKLÜ ZAMANLARDA 'ÖZGÜR İNSAN'LA DİYALOGLAR

TARİHTEN GÜNÜMÜZE KADININ ÖZ SAVUNMASI 13.BÖLÜM

DEVRİMCİ KÜLTÜR ve AHLAK 3.BÖLÜM

SÖMÜRGE ÜRETİM TARZINDAKİ SINIF ÇELİŞKİSİNİN ANALİZİ 2.BÖLÜM

DEVRİMCİ KÜLTÜR ve AHLAK 4.BÖLÜM

GÜNEŞ ÜLKESİNDE DİRİLİŞİ ÖNDER APO VE ŞEHİTLER GERÇEKLEŞTİRDİ

PSİKOLOJİK SAVAŞ ÜZERİNE

DEVRİMCİ KÜLTÜR ve AHLAK 5.BÖLÜM

“Dijital medya tasfiyeciliğinin zehirleme virüsü”

ÖNDERLİKTE YAŞAM, BİRDEVRİMCİ MÜCADELEDİR

DEVRİMCİ KÜLTÜR ve AHLAK (6.BÖLÜM)

PARASTİNA REWA U PARASTİNA CEWHERİ

DEVRİMCİ KÜLTÜR ve AHLAK (7. BÖLÜM)

KCK'DEN ULUSLARARASI TOPLUMA 'KİMYASAL SİLAH' MEKTUBU

HDP YÜZDE 15 AMA FAŞİZM VAR KİMYASAL SİLAHLAR VAR

DEVRİMCİ KÜLTÜR ve AHLAK 8.BÖLÜM

İSYAN FAŞİZME KARŞI BİR SİVİL ANGAJMAN HAKKIDIR

DEVRİMCİ KÜLTÜR ve AHLAK (9.BÖLÜM)

DEVRİMCİ KÜLTÜR ve AHLAK (10.BÖLÜM)

AN SERKEFTİN AN SERKEFTİN PKK

DEVRİMCİ KÜLTÜR ve AHLAK 11.BÖLÜM (SON)

KATİLLERDEN HESAP SORMA ZAMANI

İLK SÖZ

3.DÜNYA SAVAŞINDAN ÇIKIŞI SAĞLATACAK TEK GÜÇ DEMOKRATİK HALK DEVRİMİDİR

FAŞİZM TOPLUMU ŞİDDETLE YÖNETMEK İSTER

DÖNEMİN GÖREVİ DEVRİMCİ HALK SAVAŞIDIR

DEVRİMCİ HALK SAVAŞI VE DEMOKRATİK SİYASET

DİRİLİŞTEN KURTULUŞA ÖZGÜRLÜK AŞKI EN TEMEL GÖREVİMİZ

“SEÇİMLERE ENDEKSLENMİŞ ÇÖZÜM BEKLENTİLERİ ÜZERİNE”

ZİHNİYET DEVRİMİ HAKİKAT DİYALOGLARINDA SAKLI

İHANETİN BEDELİ, YOK OLUŞA DOĞRU!

ÖZEL SAVAŞ; BİLİNÇLENEREK, ÖRGÜTLENEREK, DAYANIŞMA İÇERİSİNE GİREREK YENİLGİYE UĞRATILABİLİR

TÜRK DEVLETİNİN PSİKOLOJİK SAVAŞ YÖNTEMLERİ

ÜÇÜNCÜ ÖNDERLİKSEL DOĞUŞ

KÜRTLER DEMOKRATİŞLEŞMENİN ÖNCÜSÜDÜR

DEVRİMCİ EN USTA SANATKÂRDIR

9 EKİM KOMPLOSU 24’ÜNCÜ YILINA GİRERKEN

ÖZGÜRLÜKTEN KORKMAK ESARET GETİRİR

DEVRİMCİ AHLAKİ HÜMANİZMANIN SİYASİ TEMSİLİ

YURTSEVER HALKIMIZA VE DEMOKRATİK KAMUOYUNA!

YURTSEVER KÜRDİSTAN HALKINA VE TÜM KAMUOYUNA

DİJİTAL MEDYADA GÜNDEM ÖNDER ÖCALAN REFERANDUMU

ACIMIZ, BİLİNCE DÖNÜŞEN EYLEMDİR

ÜÇÜNCÜ YOLU ÖRGÜTLÜ VE EYLEMLİ KILMAK

ÖNDERLİĞİMİZİN ÖZGÜRLÜĞÜ YEGANE AMAÇ VE HEDEFİMİZDİR

“DEĞERSİZLİK” AYMAZLIĞI

EMEK VE YAŞAM BAĞLARI

ÖNDERLİK ÇİZGİSİNİN BAŞARISI VE HDP

ÖNDERLİK GERÇEĞİ BÜYÜK BİR EMEK YOĞUNLAŞMASIDIR (1.BÖLÜM)

XELİFAN ŞEHİTLERİ ONURUMUZDUR

MİLİTAN DİLSİZ KONUŞANDIR

ÖNDER APO, BİR HALKIN VAROLMA TARİHİ

ÖNDERLİK GERÇEĞİ BÜYÜK BİR EMEK YOĞUNLAŞMASIDIR (2.BÖLÜM-SON)

ŞİMDİ PKK ZAMANI!

PLATFORM MEVZİDİR,TERK ETMEK SUÇTUR!

ORTADOĞU'DA SUNNİ SEÇİM BLOKLARI İNŞASI

AHLAK FELSEFESİ Mİ VİCDAN FELSEFESİ Mİ?

FAŞİST SALDIRILAR KARŞISINDA NE YAPMALIYIZ?

DEVRİMCİ HALK SAVAŞINI BÜYÜTEREK ‘ÖZGÜRLÜK ZAMANI’ HAMLESİNİ ZAFERLE TAÇLANDIRACAĞIZ

“HAKİKAT AŞKTIR AŞK ÖZGÜR YAŞAMDIR”  “Önder APO”

HAKİKAT PENCERESİNDEN KADRO

SİSTEM KARŞITI HAREKETLER

BİLİM İLE İKTİDARIN BİRLEŞTİĞİ SAHA: DEMOGRAFYA (1.BÖLÜM)

KADIN’I ARAMAK VE HAKİKATİN UMUDUNA ERİŞMEK

AİLE SORUNU VE AİLENİN DEMOKRATİKLEŞMESİNİN ÖNEMİ

ANLAMIN HAKİKAT BİLGELİĞİ

BİLİM İLE İKTİDARIN BİRLEŞTİĞİ SAHA  DEMOGRAFYA (2.BÖLÜM)

HAKİKAT PENCERESİNDEN KADRO (2.BÖLÜM)

KENDİ TOPLUMSALLIĞINI BİZZAT YARATMAYA GİRİŞEN ÖNDER APO

ÖZGÜRLÜK ZAMANI HAMLEMİZİ,ÇÖKERTME PLANI'NI ÇÖKERTMİŞTİR

TÜRK DEVLETİNE KİMYASAL SİLAH KULLANMA AYRICALIĞI

PKK VE ÖNDERLİĞİNE KURULAN NATO GLADİOSU KOMPLOSUNUN ŞİFRESİ: OLOF PALME SUİKASTI

HAKİKAT PENCERESİNDEN KADRO (3.BÖLÜM)

ARTIK SAVAŞIN KARAKTERİ DEĞİŞTİ!

KÜRDÜN TARİHİ ACILARININ DERMANIDIR PKK

HALEPÇE'DEN WERXELÊ'YE KÜRTLERİN KİMYASALLA MÜCADELESİ

RADİKAL DEMOKRASİYİ KÜRTLERDEN ÖĞRENECEĞİZ

SOYKIRIMA KARŞI YENİLMEYEN STRATEJİ

ULUSLARARASI KOMPLO VE DEM DEMA AZADİYÊ HAMLESİ

40 YILLIK MÜCADELE TARİHİNİN ZİRVESİ: ROJAVA KADIN DEVRİMİ

PKK SÖMÜRGECİLERİN BÖLDÜĞÜ KÜRDİSTAN SINIRLARINI BİRLEŞTİRİYOR

KAYALARDA KÖK SALMAKTIR GERİLLACILIK (1.BÖLÜM)

KİMYASAL SİLAHLARIN YASAKLANMASI ÖRGÜTÜ NEDEN SESSİZ?

ÖNDERLİK GERÇEĞİ VE PKK DENEYİMİ

KAYALARDA KÖK SALMAKTIR GERİLLACILIK (2.BÖLÜM)

APOCU MİLİTAN KİŞİLİK (9.BÖLÜM)

KİMYASAL SALDIRILAR İÇİN YERİNDE İNCELEME YAPILSIN

ŞEHİT MEHMET TUNÇ

ZEHİRLİ GAZLAR VE KİMYASAL SİLAHLARIN KULLANIMI VE YASAKLANMASINA DAİR DERLEME 

109 AYDINDAN BM’YE KİMYASAL SİLAH KULLANIMI İÇİN SORUŞTURMA ÇAĞRISI

1923’TEN BERİ SÜREN HAKSIZLIĞA SON VERİN!

APOCU MİLİTAN KİŞİLİK (10.BÖLÜM)

PKK'NİN KURULUŞUNUN ANISINA (1.BÖLÜM)

KOMÜNAL KADIN EKONOMİ DERLEMELERİ – 1

İSYANSIZ YAŞAM KÖLE İNSANI YARATIR

PKK'NİN KURULUŞUNUN ANISINA( 2.BÖLÜM)

APOCU MİLİTAN KİŞİLİK (11.BÖLÜM)

KOMÜNAL KADIN EKONOMİ DERLEMELERİ – 2

“SOSYAL BİLİMLERDE DEVRİM” YOLUNDA TARİHSEL-TOPLUM AKADEMİLERİ

TÜRK DEVLETİNİİN KİMYASAL SİLAH SALDIRILARINA KARŞI HAREKETE GEÇİLMELİ

YAŞADIĞIMIZ ÇAĞDA ÖZGÜRLÜK PROBLEMİNE BAKIŞ

‘ULUSLARARASI SESSİZLİK TÜRK DEVLETİNİN KİMYASAL SİLAH KULLANIMINAZEMİN SAĞLIYOR’

BİZİM ÖYKÜMÜZ BİR HALKIN DİRİLİŞ ÖYKÜSÜDÜR

TANRIÇA STAR'DAN YJA STAR'A KADIN TOPLUMUNU SAVUNUYOR -1-

PKK'NİN KURULUŞUNUN ANISINA (3.BÖLÜM)

APOCU MİLİTAN KİŞİLİK (12.BÖLÜM)

APOCU MİLİTAN KİŞİLİK (13.BÖLÜM)

KİMYASAL SİLAH SALDIRILARININ ARKASINDA HEGOMONİK GÜÇLER VAR

PKK'NIN KURULUŞUNUN ANISINA (4.BÖLÜM)

TANRIÇA STAR'DAN YJA STAR'A KADIN TOPLUMUNU SAVUNUYOR -2-

TÜRK İKTİDARININ ÇIKMAZI, CHP'NİN“AÇILIMI” VE HDP

BUGÜNKÜ GERİLLA RUHU BÊRÎTAN'IN RUHUDUR